Năm 1578, chúa Nguyễn Hoàng cử phù nghĩa hầu Lương Văn Chánh làm Trấn biên quan có chức vụ đưa dân nghèo không sản xuất vùng đất mới từ nam đèo Cù Mông đến đèo Cả (tỉnh Phú Yên hiện nay). Sau 33 năm khai phá vùng đất mới, hình thành làng mạc, năm 1611 chúa Nguyễn Hoàng thành lập phủ Phú Yên gồm hai huyện Đồng Xuân và Tuy Hòa. Năm 1629, chúa Nguyễn Phúc Nguyên nâng cấp phủ Phú Yên thành phủ Trấn Biên. Do đặc điểm của vùng đất mới còn hoang hóa, dân cư ít người nên các đơn vị hành chính của vùng biên giới có những đặc thù. Phía dưới có thuộc tính, phía dưới là các đơn vị hành chính nhỏ hơn như Phường, Nậu, Man. Phường là làng nghề có quy mô như phường Lụa, phường Sông Nhiễu. Nậu là tổ chức quản lý một nhóm nhỏ cùng làm nghề, người đứng đầu được gọi là Nậu đầu. Ví dụ: “Nậu nguồn” chỉ nhóm người khai thác rừng, “Nậu ăn” chỉ nhóm người làm muối, “Nậu rổi” chỉ nhóm người bán cá, “Nậu rớ” chỉ nhóm người đánh cá bằng rớ vùng nước lợ, “ Nậu thí nghiệm chỉ nhóm người đi cấy ghép, “Nậu vựa” chỉ nhóm người làm mắm ... Do sự phát triển của xã hội Đàng Trong, năm 1726, chúa Nguyễn Phúc Chú (1697-1738) cử nhân Đại ký lục chính danh Nguyễn Đăng Đệ quy định phạm vi, chức năng của các đơn vị hành chính. Các đơn vị hành chính như “Thuộc tính”, “Nậu” bị xóa. Khái niệm chung thành tiền tố cấp hành chính “Nậu” được sử dụng để gọi người đứng đầu trong đám người đó và sau này được sử dụng để gọi đại từ nhân xưng ngôi thứ ba. Từ “Nậu” không xuất hiện các thiết lập mà chỉ có mặt trong danh sách các tổ hợp. Ví dụ:
Mất chồng như nậu mất trâu Chạy lên cái đầu chôm bơm.
Tiếc công anh đào ao thả cá Năm bảy tháng trời lạ đến câu.
Ai về Message with nậu nguồn Mít không gửi xuống cá chuồn gửi lên.
Từ “Nậu” ban đầu, phương ngữ Phú Yên-Bình Định tỉnh lược đại từ danh xưng ngôi thứ ba (cả số ít và nhiều) bằng cách thay thế từ gốc thanh hỏi. Ví dụ: Ông ấy, bà ấy được thay thế: “tổng”, “bả”. Anh ấy, chị ấy được thay thế bằng: “ảnh”, “chỉ”. Và thế là "Nậu" được thay thế bằng "Nẩu". Nẫu đi vào ca dao Bình Định, Phú Yên khá mượt mà, chân chất:
Ai dòng sông núi Phú Yên Cho dòng chữ gửi nỗi niềm thương nhớ quê hương
Phương ngữ Thuận Quảng (Thuận Hóa - Quảng Nam) với “mô, nội, răng, rứa, bến”, vượt đèo Bình Đê (ranh giới Bình Định - Quảng Ngãi) được chuyển thành “đâu, kia, sao, vậy, time ”. Và âm thanh đặc trưng của vùng Nam Trung Bộ (Bình Định - Phú Yên) không phân biệt cách phát âm các dấu hỏi và dấu ngã. Đặc biệt, biển bà con từ Hoài Nhơn (Bình Định) đến Gành Đỏ (Sông Cầu-Phú Yên), các dấu ngã phát âm thành dấu hỏi. Đồng riêng bằng Tuy Hòa, khi phát âm không phân biệt được dấu hỏi và dấu ngã. By vậy, “Nẩu” hay được phát âm là “Nẫu”. Đồng bằng Tuy Hòa trù phú, nhiều nhà giàu trong vùng cho con đi học chữ phương xa. Các vị trí có chữ viết “Nẩu” theo phát âm thanh thành chữ “Nẫu”. Nói nôm na, tiếng Nẫu là tiếng địa phương của khu vực Bình Định và Phú Yên có nghĩa là họ, hay người ta, vì là “đại từ nhân xưng” nó nằm ở vị trí thứ ba cũng ít mà nhiều. . Ví dụ thay vì hỏi “Phiên bản này người ta đi đâu mà nhiều vậy? ”Thì người dân Bình Định và Phú Yên hỏi là“ Phiên bản nay nẫu đi đâu mà nhiều cơn? ” hay “Cái nhà này là của họ” thì dân cư sẽ nói là “Cái nhà cái này là của họ”. Chính vì vậy mà khi hòa cùng tất cả các ngôn ngữ của mọi miền đất nước, thì ngôn ngữ sẽ không lạc vào đâu được, thậm chí là sử dụng những từ hoàn toàn khác với những từ ứng dụng, ví dụ thay vì nói “Vô tận trong That ”thì nói là“ Dô tuốt ”hay hỏi“ vậy hả? ” thì hỏi là “dẫy na?”, “dẫy ngheng” (vậy thì hay thế nhé), “dẫy á” (vậy đó), “chu cha wơi” (trời đất ơi) vv .. ======= === phiên bản khác ================== .... Người Việt mình từ văn minh lúa nước mấy ngàn năm đến giờ nổi tiếng là “nhà quê”, dù có ở thành thị thì vẫn là “dân nhà quê” so với các nước khác. Bạn thử hỏi trong đất Việt Nam mình, xứ nào là “nhà quê” nhứt? Chính đó là “xứ Nẫu”. Tôi đi khắp Việt Nam, ai hỏi tôi quê ở đâu? Tôi thưa rằng quê tôi xứ Nẫu, tôi dân Nẫu, Nẫu nè, Nẫu ơi… Vì sao “quê”, vì ngay cái chữ “Nẫu” nghe nó đã quê rồi. Nó khởi thủy là chữ “nậu”, là một từ cổ ở miền Trung Nam Bộ, theo cụ Vương Hồng Sển, nó cổ đến mức gần như nguyên thủy, ngày nay không ai dùng. Từ “nậu” chỉ một nhóm người theo ngành nghề hoặc theo đuổi ở: ví dụ: “Nậu nguồn” chỉ nhóm người trên rừng, “Nậu ăn” chỉ nhóm người làm muối, “Nậu rổi” chỉ nhóm người bán cá, “Nậu rớ” chỉ nhóm người đánh cá bằng rớ, “Nậu câu” chỉ nhóm người đi thử, “Nậu vựa” chỉ nhóm người làm mắm ... mãi mãi, bằng đặc trưng tăng âm nguyên của dân Việt mình: “Anh + anh ấy = anh ấy”, “chị + anh ấy = chỉ”, thì cái “nậu + anh ấy = Nẫu”. Xứ Nẫu bắt đầu từ Bình Định, Phú Yên và một phần của Khánh Hòa. Cũng giống như các vùng khác nhau, mà gần nhất là xứ Quảng, giọng nói của người xứ sở hữu thể không được biến đổi thành đâu. Người xứ Nẫu luôn nói lớn tiếng, giọng nặng và hầu hết các âm thanh đều bị biến dạng theo hướng nặng hơn, khó phát âm hơn… khó đến nỗi chỉ người xứ Nẫu mới nói được, làm như cái cấu trúc của người quản lý. xứ Nẫu đi khác với người xứ khác. Nẫu (người ta), rầu (rồi), cái đầu gấu (gối đầu), trời đánh (tối), cái xốt (muỗng), tộ (chén)… người ta nói Nẫu (rồi), cho nên từ quê. mùa cục mịch, đến mức câu ca dao mẹ hát ru con cũng nặng chương trình, nhưng nặng nhất là cái tình:
Thương chi cho uổng công tình Nẫu dzìa xứ, bỏ mình bơ vơ
Hồi nhỏ, mỗi lần tôi làm điều gì đó không đúng, ông nội tôi thường nói: “đung làm, nẫu cừ” (đừng làm vậy, người ta cười), nhưng cũng có khi ông nội cho tôi thoải mái, muốn làm gì thì làm, kể cả vấn đề về đồ rê da sân bay bình thường như người lớn, vì: “Nẫu cừ thì kê gỗ cừ, cừ lạnh bụng, đố vui cái cây gỗ”. Dân trí Như ngẫu nhiên, hiền lành nhưng phóng đại, nhưng ngang ngạnh, tình cảm nhưng hơi thô kệch…
Dân Nẫu đi đâu cũng là “dân nhà quê”, học hành đến mấy vẫn không có cái gốc “nẫu” của mình. Nẫu không khôn ngoan, khéo léo như người Bắc. Nẫu không dịu dàng, lịch lãm như người xứ Huế. Nẫu cũng rộng rãi, vô tư như người Nam. Nẫu là Nẫu. “Nẫu dzẫy” (nậu vậy), Dân Nẫu không quan tâm người khác nghĩ gì về mình, mặc định tốt gì cũng vậy, “kệ nẫu”. Cho nên dân Nẫu đi xứ khác làm ăn thiệt hại nhiều, ít bạn, nhưng nếu có, bạn sẽ sống chết với bạn ...
Nguồn: internet
|